Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisindäki ÇYKYŞY
weather mary 7° C Mary
weather mary 7° C Mary

Habarlar

Iň täze habarlar

Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisindäki ÇYKYŞY

306 25.09.2024

Eziz watandaşlar!

Hormatly Halk Maslahatynyň mejlisine gatnaşyjylar!

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe baş baýramymyzy — Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 33 ýyllygyny şanly wakalar we zähmet üstünlikleri bilen garşy alýarys. Eziz watandaşlar, Sizi we mähriban halkymyzy mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 33 ýyllyk baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýaryn! Siziň ähliňize berk jan saglyk, bagtyýar durmuş, alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin.

Eziz watandaşlar!

Garaşsyzlyk ýyllarynda ýurdumyz belent sepgitlere ýetdi. Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň at-abraýyny ýokary derejä ýetiren türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlary, döwletli tutumlary bilen ata Watanymyz kuwwatly döwlete öwrüldi.

Hormatly adamlar!

Biz şu gün Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisini geçirmek bilen, Garaşsyz döwletimizi mundan beýläk-de ösdürmekde öňde duran wezipeleri kesgitleýäris.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Milli ykdysadyýetimiziň yzygiderli ösdürilmegi ilatymyzyň hal-ýagdaýyny has-da gowulandyrmaga şert döredýär. Şu ýylyň başyndan bäri jemi içerki önümiň ösüşi 6,3 göterim derejede durnukly saklanýar. Bu bolsa ýurdumyzda alnyp barylýan özgertmeleriň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini görkezýär.

Biz döwlet maýa goýum syýasatynyň netijeliligini has-da ýokarlandyrmak üçin zerur işleri alyp barýarys. Sebit we milli derejedäki maýa goýum taslamalarymyz üstünlikli amala aşyrylýar. Munuň özi Diýarymyzyň sebitleriniň ykdysady kuwwatyny yzygiderli berkidýär. Golaýda geçirilen Türkmenistanyň maýa goýum forumy döwletimiziň dünýä jemgyýetçiligi bilen ykdysady gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga, täze işewürlik hyzmatdaşlygyny ýola goýmaga we ýurdumyzyň maýa goýum mümkinçilikleri bilen tanyşmaga gowy şert döretdi. Biz geljekde hem maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmek, bu ugurdaky halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek babatda alyp barýan işlerimizi dowam etdireris.

«Türkmenistany 2024-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasy» esasynda ýurdumyzy ösdürmek üçin şu ýylyň ahyryna çenli 38 milliard 500 million manat möçberinde düýpli maýa goýumlar özleşdiriler. Bu bolsa täze önümçilik we medeni-durmuş maksatly desgalary gurmaga hem-de döwrebaplaşdyrmaga şert döredýär. Ýurdumyzda ähli amatlyklary bolan, döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy üstünlikli dowam edýär. Biz ilatyň, aýratyn-da, ýaş maşgalalaryň döwrebap ýaşaýyş jaýlaryny satyn almaklary üçin berilýän ýeňillikli karz we sarp ediş maksatly karzlaryň möçberini yzygiderli artdyrýarys. Ýurdumyzda mätäçlik çekýän raýatlar üçin döwlet serişdeleriniň hasabyna ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlaryny gurup, goşmaça durmuş ýeňilliklerini döredýäris. Bu taryhy özgertmeleriň ählisi mähriban halkymyzyň bagtyýar durmuşda ýaşamagyna gönükdirilen tutumly işleriň üstünlikli amala aşyrylýandygyna aýdyň şaýatlyk edýär. Bu üstünlikler «Watan diňe halky bilen Watandyr! Döwlet diňe halky bilen döwletdir!» diýen syýasatymyzyň netijesidir.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Biziň ykdysady syýasatymyzyň baş maksady halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini yzygiderli gowulandyrmakdan ybaratdyr. Ýurdumyzyň ähli sebitlerinde täze iş orunlaryny döretmek we ilatyň durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmek boýunça toplumlaýyn işler alnyp barylýar. Döwrebap şäherleriň, täze obalaryň gurluşyklary dowam etdirilýär. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynda» göz öňünde tutulan wezipeleri geljek ýylda-da üstünlikli ýerine ýetirmek üçin «Türkmenistany 2025-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasyny» işläp taýýarlamagy hem-de Halk Maslahatyna hödürlemegi tabşyrýaryn.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Döwlet býujeti ykdysadyýetimizi meýilleşdirmegiň möhüm guralydyr. Şunuň bilen baglylykda, şu ýyl ýurdumyzyň baş maliýe meýilnamasyndan bilimi, saglygy goraýşy, medeniýeti ösdürmäge, önümçilik, durmuş-medeni maksatly desgalaryň gurluşygyna köp möçberde serişdeler gönükdirildi. Bu serişdelerden önümçilik maksatly desgalaryň gurluşygyna maýa goýumlaryň umumy möçberiniň 67,8 göterimi, medeni-durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy üçin hem 32,2 göterimi goýberildi. Döwlet býujetiniň çykdajylar böleginiň maksatlaýyn peýdalanylmagy we özleşdirilmegi üpjün edildi. Ykdysadyýeti özgertmek, innowasion ösüşini gazanmak, hususy pudagyň paýyny giňeltmek arkaly býujetiň girdejileri artdyryldy.

Bank hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmak, milli manadyň hümmetini saklamak boýunça geçirilen özgertmeler durnukly pul dolanyşygyny hem-de ykdysady ösüşi üpjün etdi. Täze ýylyň 1-nji ýanwaryndan bolsa býujetden maliýeleşdirilýän edaralaryň, hojalyk hasaplaşygyndaky kärhanalaryň, jemgyýetçilik birleşikleriniň işgärleriniň aýlyk zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberini ýene-de 10 göterim ýokarlandyrarys.

Hormatly adamlar!

Biz ýurdumyzyň nebitgaz pudagyny giň gerim bilen ösdürmäge we onuň halkara energetika ulgamyna işjeň goşulyşmagyna gönükdirilen syýasaty üstünlikli durmuşa geçirýäris. Şu ýyl nebitgaz pudagyny ösdürmek, nebiti we tebigy gazy gaýtadan işlemäge ýöriteleşdirilen täze, döwrebap toplumlary gurmak, geologiýa-gözleg işlerini kämilleşdirmek bilen bagly işlere aýratyn üns berildi. Ýakynda Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň esasy tapgyry bolan Arkadagyň ak ýoly bilen Serhetabat — Hyrat gaz geçirijisiniň gurluşygyna badalga berildi. Şeýle hem energetika, ulag-aragatnaşyk pudaklaryna degişli iri desgalaryň açylyş we gurluşygyna badalga bermek dabaralary öz taryhy ähmiýeti bilen täze mümkinçilikleri açdy. Munuň özi Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy esasynda Türkmenistan bilen Owganystanyň arasynda hoşniýetli hyzmatdaşlygyň barha rowaçlanýandygyny görkezýän taryhy wakalardyr.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Garaşsyz ýurdumyzda innowasion önümçilikleri döretmek boýunça gurluşyk we senagat toplumynda uly işler amala aşyrylýar. Toplumyň kuwwatyny artdyrmak, bu ugurda hususy işewürligiň önümçilik binýadyny ösdürmek üçin zerur şertleri döredýäris. Döwlet ähmiýetli awtomobil ýollarynyň gurluşygy dowam etdirilýär. Garabogazköl aýlagynyň üstünden geçýän awtomobil köprüsiniň gurluşygy alnyp barylýar. Awtomobil ýollaryny döwrebaplaşdyrmak we olaryň dünýä standartlaryna gabat gelmegi üçin pudagyň maddy-enjamlaýyn binýady yzygiderli berkidilýär.

Himiýa senagatynda täze önümçilikleri döretmek boýunça hem netijeli işler durmuşa geçirilýär. Biz şu ýyl Ahal, Lebap welaýatlarynda her biri ýylda bir million tonna önüm öndürýän Bäherden we Lebap sement zawodlarynyň ikinji tapgyryny dabaraly ýagdaýda açyp ulanmaga berdik.

Aşgabat şäheriniň Bagtyýarlyk etrabynda hem-de Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň Ýaşlyk şäherçesinde agyz suwuny arassalaýjy desgalar ulanmaga berildi. Bu desgalaryň işe girizilmegi ilatymyzy arassa agyz suwy bilen üpjün etmekde alyp barýan syýasatymyzyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň güwäsidir.

Ýurdumyzda halkalaýyn energoulgamy birleşdirmek boýunça hem netijeli işler amala aşyryldy. Ahal — Balkan, Mary — Ahal, Balkan — Daşoguz ugry boýunça ýokary woltly asma elektrik geçirijileri işe girizildi. Bu bolsa içerki sarp edijilerimiziň elektrik energiýasy bilen üpjünçiligini gowulandyrmaga mümkinçilik berýär. Eziz Watanymyzyň dürli künjeklerinden daşary ýurtlara elektrik energiýasyny ibermek üçin amatly şertleri döredýär. Häzirki wagtda Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynyň çäginde utgaşykly dolanyşykda işleýän elektrik stansiýasynyň gurluşygy ýokary depginde alnyp barylýar. Ýakyn günlerde biz Gyzylarbat etrabynda gurlan köpugurly Gün we ýel elektrik stansiýasynyň açylyş dabarasyna gatnaşarys. Gurluşyk we senagat toplumynda täze önümçilikleri döretmegi geljekde hem dowam etdireris.

Eziz watandaşlar!

Biziň alyp barýan durmuş syýasatymyzyň netijesinde Diýarymyzyň welaýatlary, Aşgabat we Arkadag şäherleri durnukly ösdürilýär. Şu ýyl Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen ýurdumyzyň taryhynda ilkinji gurlan «akylly» şäher — Arkadag şäheriniň dabaraly açylyşynyň bir ýyllygy ýokary derejede geçirildi. Ýakynda Koreýa Respublikasynda guralan halkara sergide bolsa Arkadag şäheri üç sany baýraga mynasyp boldy. Iň tapawutlanan “akylly” şäher hökmünde Arkadag şäherine baş baýragyň gowşurylmagy aýratyn buýsandyryjy wakadyr. Bu şatlykly waka bilen, Gahryman Arkadagymyz, Sizi, mähriban halkymyzy tüýs ýürekden gutlaýaryn!

Häzirki wagtda Arkadag şäheriniň gurluşygynyň ikinji tapgyry dowam etdirilýär. 2026-njy ýyla çenli onuň ikinji tapgyrynyň çäklerinde ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlary, senagat önümçiliklerine ýöriteleşdirilen desgalar, medeni-durmuş maksatly binalar gurlup ulanmaga berler.

Biz halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmagy geljekde hem dowam ederis. Munuň özi mähriban halkymyzyň abadançylygy baradaky aladanyň döwlet syýasatynda ileri tutulýan ugur bolup durýandygyny ýene-de bir gezek aýdyň tassyklaýar.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Ýurdumyzyň oba hojalyk pudagy milli ykdysadyýetimiziň esasy pudaklarynyň biridir. Bugdaý we pagta öndürijileri ykdysady taýdan höweslendirmek üçin şu ýylyň hasylyndan başlap, bu önümleriň döwlet satyn alyş bahalary ýokarlandyryldy. Zähmetsöýer daýhanlarymyz Watan harmanyna 1 million 400 müň tonnadan gowrak bugdaý hasylyny tabşyrdylar. Ýygnalan bugdaý hasyly halkymyzyň, berkarar Watanymyzyň baýlygydyr, saçaklarymyzyň rysgal-berekedidir. Bol galla hasylyny ýetişdirmekde we ýitgisiz ýygnap almakda uly işleri bitiren, Watan öňündäki şertnamalaýyn borçnamalaryny ýerine ýetiren ussat gallaçy daýhanlarymyzy tüýs ýürekden gutlaýaryn.

Şu ýyl pagtaçy daýhanlarymyzyň tutanýerli zähmeti bilen, Watan harmanyna 1 million 250 müň tonna «ak altynyň» tabşyrylmagy göz öňünde tutulýar. Ýüpekçilik pudagyny ösdürmek boýunça öňde goýlan wezipeler hem netijeli durmuşa geçirilýär. Şu ýyl 2 müň 150 tonnadan gowrak pile öndürildi. Maldarçylyk we guşçulyk pudagy-da ösdürilýär. Gara mallaryň, dowarlaryň, guşlaryň, düýeleriň baş sany yzygiderli artdyrylýar. Biz oba hojalyk toplumynyň ösüşini ylym hem-de ýokary tehnologiýalar bilen berk baglanyşdyrýarys.

Hormatly adamlar!

Garaşsyz Watanymyzda ahalteke bedewlerimiziň tohum arassalygyny gorap saklamak we olaryň baş sanyny yzygiderli artdyrmak boýunça uly işler alnyp barylýar. Halkymyzyň milli buýsanjyna öwrülen türkmen alabaýlaryny ösdürip ýetişdirmek, itşynaslyk sungatyny yzygiderli ösdürmek ugrunda hem asylly işler durmuşa geçirilýär.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Biz tebigata aýawly garamaga, onuň baýlyklaryny gorap saklamaga hem-de köpeltmäge uly üns berýäris. Şu ýyl ösümlik we haýwanat dünýäsini goramaga gönükdirilen Türkmenistanyň Gyzyl kitabynyň 4-nji neşiri çap edildi. Milli tokaý maksatnamasy esasynda eziz Diýarymyzy bagy-bossanlyga öwürmekde toplumlaýyn işler alnyp barylýar. Her ýyl ählihalk bag ekmek dabaralarynyň geçirilmegi bilen, ekologik abadançylyk üpjün edilýär. Howanyň üýtgemegi barada Türkmenistanyň Milli strategiýasy esasynda, ýurdumyzda hereket edýän senagat kärhanalarynyň önümçiliginde metan gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmak boýunça hem toplumlaýyn işler alnyp barylýar. Türkmenistanyň Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça sebit merkezini, şeýle hem Hazar deňziniň gurşawyny we biologik serişdelerini gorap saklamakda netijeli halkara guralyna öwrüljek «Hazar ekologik başlangyjyny» döretmek baradaky teklipleri dünýäde uly goldaw tapdy.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Ykdysadyýetimiziň öňdebaryjy pudaklarynyň biri hem söwda toplumydyr. «Türkmenistanda öndürildi» diýen nyşanly harytlarymyza dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýär. Daşary ýurtlara iberilýän harytlaryň möçberi we ugurlary artdyrylýar. Yzygiderli guralýan sergiler, maslahatlar halkara hyzmatdaşlygy ösdürmekde möhüm ähmiýete eýe bolýar.

Hormatly adamlar!

Biz dokma senagatyny döwrebaplaşdyrmak boýunça-da wajyp özgertmeleri geçirýäris. Ýokary hilli harytlary öndürýän toplumlary gurup, halkara ülňülere laýyk gelýän eksport önümçiligini giňeldýäris. Halkymyzyň meşhur halyçylyk sungatyny ösdürmäge aýratyn üns berilýär. Bu ajaýyp sungaty dünýä ýaýmak, yzygiderli kämilleşdirmek üçin zerur işler geçirilýär. Geljekde hem täze kärhanalary işe girizip, pudagyň önümçilik kuwwatyny has-da berkitmegi dowam etdireris.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary dürli ugurlarda iş alyp barmak bilen, gysga döwrüň içinde guwandyryjy netijeleri gazanýarlar. Bäsdeşlige ukyply, eksporta niýetlenen ýokary tehnologik önümleri öndürýän önümçilikleri, senagat kärhanalaryny döretmekde telekeçileriň uly paýy bardyr. Biz geljekde-de kiçi, orta we iri telekeçiligi ösdürmäge gönükdirilen özgertmeleri dowam etdireris.

Eziz watandaşlar!

Gadymy Beýik Ýüpek ýoluny täzeden dikeltmekde ýurdumyzda nusgalyk işler durmuşa geçirilýär. Ulag-kommunikasiýalar toplumynda netijeli özgertmeler amala aşyrylýar. Ulagyň ähli görnüşleri bilen ýolagçy we ýük dolanyşygyny ösdürmek, halkara üstaşyr ulag mümkinçiligimizi doly ulanmak boýunça degişli işler ýerine ýetirilýär. Bu ugurda ýurdumyz Birleşen Milletler Guramasy we beýleki iri halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy alyp barýar. Biz Gündogar — Günbatar we Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça esasy üstaşyr ulag geçelgeleriniň düzümlerini giňeltmegi möhüm hasaplaýarys. Hytaý — Gazagystan — Türkmenistan — Eýran ulag geçelgesini ösdürmek, daşalýan ýükleriň möçberini artdyrmak babatda zerur işleri alyp barýarys. Aziýa — Ýuwaş umman sebitiniň ýurtlaryndan Ýewropa ýurtlaryna çenli halkara multimodal ulag ugruny ösdürmäge uly ähmiýet berýäris.

Hormatly adamlar!

Ýurdumyzyň dürli künjeginde ulag-kommunikasiýalar toplumyna degişli önümçilik, durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy giň gerim bilen alnyp barylýar. Şu ýyl biz Balkan welaýatynyň Jebel şäherçesinde Halkara howa menziliniň toplumyny ulanmaga bereris. Şeýle hem Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäherinde ulag-kommunikasiýa toplumynyň işgärleri üçin gurlan, ähli amatlyklary bolan döwrebap ýaşaýyş jaýlar toplumy açylar. Biz ýurdumyzda ulag-kommunikasiýalar toplumynyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak işlerini mundan beýläk hem dowam etdireris.

Hormatly adamlar!

Biz bilim ulgamynda ruhy taýdan kämil, giň dünýägaraýyşly ýaş nesilleri terbiýelemek boýunça netijeli işleri alyp barýarys. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda halkara derejä laýyk gelýän umumybilim edaralaryny döretmegi, mekdep-gimnaziýalary açmagy hem möhüm wezipeleriň biri hasaplaýarys.

Häzirki wagtda Aşgabat şäherinde Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň, Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň ýokary okuw mekdebiniň, Türkmenabat şäherinde Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynyň täze binalar toplumlarynyň, Mary şäherinde Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň täze okuw binalar toplumynyň we umumy ýaşaýyş jaýynyň gurluşygy güýçli depginde dowam edýär. Şu ýyl Bilimler we talyp ýaşlar gününde Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Berdimuhamet Annaýew adyndaky Ýöriteleşdirilen harby mekdebiniň täze binalar toplumy, Täjigistan Respublikasynda bolsa dost-doganlyk gatnaşyklaryna esaslanyp, Magtymguly adyndaky umumybilim berýän orta mekdep dabaraly ýagdaýda ulanmaga berildi. Şeýle hem ýurdumyzyň welaýatlarynda häzirki zaman tehnologiýalary ornaşdyrylan döwrebap orta mekdepler, çagalar baglary ýaşlarymyz üçin öz gapylaryny giňden açdy. Munuň özi bilim özgertmeleriniň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň mysallarydyr.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Ýurdumyzyň ylym ulgamynda ylmy barlaglaryň we täze tehnologiýalaryň netijeliligini ýokarlandyrmak boýunça köp işler ýerine ýetirildi. Ylmyň, tehnikanyň örän çalt depginlerde ösmegi, täze tehnologiýalaryň döremegi bilim edaralarynda okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegi talap edýär.

Hormatly adamlar!

Halkymyzyň saglygy, abadan we bagtyýar durmuşy biziň alyp barýan döwlet syýasatymyzyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Saglygy goraýyş ulgamynda halkymyza dünýä ülňülerine laýyk gelýän, elýeterli hem-de ýokary hilli lukmançylyk hyzmatlary edilýär. Ýurdumyzda «Arkadag Medisina Klasteri Menejment» kärhanasynyň döredilmegi bilen, dürli görnüşli lukmançylyk serişdeleriniň önümçiligi ýola goýuldy. Saglygy goraýyş ulgamynda yzygiderli ulanylýan, ekologik taýdan arassa ýerli çig mallardan öndürilýän bu önümler geljekde dünýä bazarlarynda uly orny eýelär.

Ýakyn wagtda biz Türkmenistanyň saglygy goraýyş we derman senagaty işgärleriniň güni mynasybetli Aşgabatda Halkara fiziologiýa ylmy-kliniki we Halkara sagaldyş-dikeldiş merkezlerini dabaraly ýagdaýda ulanmaga bereris. Şeýle hem Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherinde buýan kökünden derman serişdesini öndürmäge niýetlenen döwrebap kärhana işe giriziler. Häzirki wagtda paýtagtymyzda Halkara pediatriýa, Halkara onkologiýa ylmy-kliniki merkezleriniň we Stomatologiýa merkeziniň gurluşygy ýokary depginde dowam edýär. «Arçman» şypahanasynda 400 orunlyk goşmaça binalar toplumynyň gurluşygy alnyp barylýar. Ýakyn geljekde biz Mary, Balkan we Lebap welaýatlarynda halkara derejeli onkologiýa merkezlerini, Daşoguz welaýatynda Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkezini gurmagy göz öňünde tutýarys. Bu işleriň ählisi keselleriň öňüni almak, anyklamak we bejermek boýunça öňdebaryjy tejribeleriň milli saglygy goraýyş ulgamyna giňden ornaşdyrylýandygyny görkezýär. Halkymyzyň saglygyny goramak, ýurdumyzyň abadançylygyny gazanmak biziň iň uly maksadymyzdyr.

Hormatly adamlar!

Bedenterbiýäni we sporty ösdürmek, raýatlarymyzyň saglygyny berkitmek, sagdyn bedenli nesilleri ýetişdirmek döwlet syýasatymyzyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Ýurdumyzda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary, Agyr atletika boýunça dünýä çempionaty hem-de Garagum sährasy boýunça «Amul — Hazar» halkara awtorallisi ýokary derejede geçirildi. Şeýle hem ýetginjekleriň arasynda tennis boýunça Merkezi Aziýa ýurtlarynyň sebitleýin ýaryşy, Kuraş boýunça dünýä çempionaty, hokkeý boýunça halkara ýaryş we beýleki halkara bäsleşikler üstünlikli geçirildi. Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň Çözgüdine laýyklykda, Aşgabat şäheri «Arkalaşygyň täze sport mümkinçilikleriniň şäheri» diýlip yglan edildi. Aziýanyň Tennis federasiýasy tarapyndan Olimpiýa şäherçesiniň Tennis toplumynyň «Tennis boýunça Aziýa sebitiniň okuw-türgenleşik merkezi» diýlip yglan edilmegi ýurdumyzyň halkara sport abraýyny has-da artdyrýar.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Medeniýet we sungat halkyň ruhy baýlygydyr. Halkymyzyň ruhy gymmatlyklaryny, medeni mirasymyzy aýawly saklamakda, dünýä ýaýmakda medeniýet ulgamyna uly orun degişlidir. Häzirki döwürde türkmen medeniýetiniň, sungatynyň gazananlaryny dünýä ýaýmak maksady bilen, dürli festiwallar, konsertler, sergiler, döredijilik duşuşyklary, beýleki medeni-köpçülikleýin çäreler yzygiderli geçirilýär. Ýurdumyzda Medeniýet hepdeligi şu ýyl sebitde deňi-taýy bolmadyk Arkadag şäherinde geçirildi. Geljek ýylda bolsa bu özboluşly sungat baýramçylygy Ahal welaýatynda geçiriler. Biz döredijilik işgärleriniň kämil, döwrebap eserleri döretmekleri, döredijilikli zähmet çekmekleri üçin mundan beýläk-de ähli şertleri dörederis.

Eziz watandaşlar!

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyz Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny örän ýokary derejede bellemek, şahyryň ýadygärligini döretmek boýunça başlangyçlary öňe sürdi. Şu ýyl paýtagtymyzyň gözel künjeginde «Magtymguly Pyragy» medeni-seýilgäh toplumy, akyldar şahyrymyzyň ýadygärligi dabaraly ýagdaýda açyldy.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Gündogaryň beýik akyldary Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygy mynasybetli 2024-nji ýyl Türki medeniýetiň halkara guramasy (TÜRKSOÝ) tarapyndan «Türki dünýäsiniň beýik şahyry we akyldary Magtymguly Pyragy ýyly» diýlip yglan edildi. Şanly ýylda ýurdumyzyň Änew şäheri hem «Türki dünýäsiniň medeni paýtagty» diýen ady buýsanç bilen göterýär. Bu şöhratly wakalaryň biri-biri bilen utgaşykly gelmegi aýratyn many-mazmuna eýedir. Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygy mynasybetli oktýabr aýynda geçiriljek döwlet we hökümet Baştutanlarynyň halkara forumynyň, Änew şäheriniň 2024-nji ýylda «Türki dünýäsiniň medeni paýtagty» diýlip yglan edilmeginiň şanyna guraljak beýleki giň gerimli çäreleriň dünýä ýurtlary bilen dost-doganlyk gatnaşyklarymyzy has-da ösdürjekdigine berk ynanýaryn.

Hormatly adamlar!

Biz Birleşen Milletler Guramasynyň bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça ýöriteleşdirilen düzümi, ýagny ÝUNESKO bilen netijeli gatnaşyklara aýratyn ähmiýet berýäris. Geçen döwürde Gadymy Merw, Köneürgenç, Nusaý galalary ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna, şeýle hem maddy däl medeni gymmatlyklarymyzyň 9-sy bu guramanyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizildi. Biz ÝUNESKO bilen alyp barýan işlerimizi geljekde has-da giňelderis. Şoňa görä-de, türkmen alabaýlaryny ýetişdirmek sungatyny, çaga sallançagyny bejermegiň däplerini we hüwdiniň ýerine ýetirijilik sungatyny guramanyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizmek üçin degişli işleri geçirmeli.

Şeýle hem gadymy Änew medeniýetiniň Altyndepe we Ulugdepe ýaly ösen merkezlerini, Beýik Ýüpek ýolunyň çatrygynda ýerleşen gadymy Dehistanyň arheologik ýadygärliklerini, Köýtendagyň dag ekoulgamyny Bütindünýä mirasynyň sanawyna; Arkadag şäherini ÝUNESKO-nyň döredijilik şäherleriniň toruna, onuň bilim edaralaryny bolsa guramanyň assosirlenen mekdepler toruna girizmek üçin zerur işleri alyp barmaly.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Dünýä döwletleri bilen deňhukukly we özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmek döwletimiziň daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biridir. Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan iki gezek ykrar edilen hem-de Konstitusiýamyzda hemişelik berkidilen oňyn Bitaraplygymyzdan ugur alyp, biz ähli döwletler, abraýly halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek we berkitmek boýunça zerur tagallalary edýäris. «Türkmenistan — Birleşen Milletler Guramasy» strategik maslahat beriş geňeşiniň döredilmegi hem Bitaraplygymyzyň bütin dünýä üçin nusgalykdygyny subut edýär.

BMG-niň Baş Assambleýasynyň 78-nji sessiýasynyň 63-nji plenar mejlisiniň dowamynda ýurdumyzyň başlangyjy esasynda «2025-nji ýyl — Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» atly Kararnama biragyzdan kabul edildi. Bu Kararnamanyň kabul edilmegi Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygy üpjün etmek, döwletleriň arasynda ynanyşmagy berkitmek ugrunda edýän taýsyz tagallalarynyň bütin dünýäde ykrar edilýändiginiň aýdyň güwäsidir. Şunuň bilen baglylykda, biz dünýä bileleşigi bilen geljek, 2025-nji ýylda örän möhüm taryhy we şanly senäni — Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllyk baýramyny ajaýyp wakalar, uly üstünlikler bilen garşylamaga häzirden düýpli taýýarlyk görmeli.

Hormatly adamlar!

Garaşsyz ýurdumyzyň Mejlisi raýatlaryň kanuny bähbitlerini goramak, ykdysadyýetimiziň pudaklaryny ösdürmek bilen bagly netijeli işleri alyp barýar. Şunuň bilen birlikde, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini mundan beýläk-de ýokarlandyrmak boýunça giň möçberli işleriň hukuk esaslaryny has-da pugtalandyrmaly diýip hasaplaýarys. Täze kanunçylyk namalaryny kabul etmek we yzygiderli kämilleşdirip durmak häzirki döwrüň möhüm talaplarynyň biri diýip pikir edýärin.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Häzirki wagtda ýurdumyzda durmuşa geçirilýän beýik özgertmeler biziň ählimizden jogapkärçilikli, yhlasly zähmet çekmegi, ýokary netijeleri gazanmagy talap edýär. Şoňa görä-de, eziz Watanymyzyň, häzirki we geljek nesillerimiziň öňündäki jogapkärçiligimizi nazara alyp, ýurdumyzyň ýokary döwlet häkimiýet edaralarynyň işini yzygiderli kämilleşdirmelidiris.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Eziz watandaşlar!

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe biziň ýolumyz bagtyýarlygyň, berkararlygyň ýoludyr. Geçmişimizi, şu günümizi we geljegimizi berk baglanyşdyryp, biz mundan beýläk-de bu ýol bilen ynamly öňe gideris. Agzybirlikde, bitewülikde ýurdumyzy ösdürmek boýunça Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan döwletlilik ýoluny ynamly dowam etdireris.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisinde beýan eden ösüşlerimiz we täze maksatlarymyz biziň öňümizde uly wezipeleri goýýar. Mähriban halkymyz bilen bilelikde tutanýerli zähmet çekip, geljek ýyl üçin bellenen sepgitlere hem abraý bilen ýetiljekdigine berk ynanýaryn.

Biziň esasy maksadymyz eziz Watanymyzy beýik geljege tarap ynamly öňe alyp barmakdan ybaratdyr. Şoňa görä-de, ähli tagallalarymyzy Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimizi mundan beýläk-de gülledip ösdürmäge, merdana halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmaga gönükdirmelidiris.

Hormatly adamlar!

Eziz watandaşlar!

Sizi we mähriban halkymyzy eziz Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 33 ýyllyk baýramy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlaýaryn. Siziň ähliňize berk jan saglyk, abadan hem-de bagtyýar durmuş, Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyza rowaçlyklary arzuw edýärin. Goý, Garaşsyz döwletimiziň dünýädäki at-abraýy mundan beýläk-de belent bolsun!

Ýaşasyn Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwri!

Ýaşasyn Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan!

36
36 30.01.2026
Bedew batly Garaşsyz, Bitarap Watan

Ýakynda welaýat taryhy we ülkäni öwreniş muzeýiniň wagtlaýyn sergi zalynda TMÝG-niň şäher geňeşiniň hem-de muzeýiň bilelikde guramagynda “Bedew batly Garaşsyz, Bitarap Watan” atly serginiň açylyş dabarasy boldy. 2026-njy ýylyň “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly, at-myradyň mekany” ýyly diýlip atlandyrylmagy mynasybetli guralan sergä ýaşuly nesliň wekilleri, kitaphanaçylar, muzeýiň işgärleri, TMÝG-niň şäher geňeşiniň hem-de welaýat, şäher, etrap  zenanlar bölümleriniň işjeň agzalary we talyp ýaşlar gatnaşdylar. Dabarada täsirli çykyşlara giň orun berlip, onda muzeýiň işgärleri sergide ýerleşdirilen eksponatlar dogrusynda gürrüň etdiler. Mundan başgada, çykyş edenler üstümizdäki ýylyň “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany” ýyly diýlip atlandyrylmagynda uly ähmiýetiň bardygy, ýurdumyzda ähli ulgamlarda uly üstünliklere ýetilýändigi barada durup geçdiler.  Kakajan TÄÇGULYÝEW.  

29
29 30.01.2026
Sagdynlygyň  ýörelgesi

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny üstünlikli dowam edýän hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzda sporty ösdürmegiň ýeňişli menzilleri rowaçlanýar. Sportuň ösdürilmegi halkyň saglygyny goramakda, berkitmekde uly ähmiýete eýe bolmak bilen, jemgyýetimizde sagdyn durmuşyň dabaralanmagyna-da netijeli täsirini ýetirýär. Ýurdumyzda gurlup, ulanylmaga berlen stadionlar, sport desgalary we sport mekdepleri bu gün sporta höwesek ýaşlaryň mekanyna öwrüldi.  Soňky ýyllarda türkmen türgenleriniň dünýä çempionatlarynda, halkara ýaryşlarynda gazanýan uly üstünlikleri türkmen sportunyň halkara abraýynyň artýandygyna şaýatlyk edýär. Bu meselede Türkmenistanyň halkara ähmiýetli başlangyçlaram dünýä jemgyýetçiliginde goldaw tapýar. Türkmenistanyň başlangyjy esasynda BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan 3-nji iýun — Bütindünýä welosiped güni, GDA-nyň Aşgabat şäherinde geçirilen Hökümet Baştutanlarynyň Geňeşiniň mejlisiniň çäklerinde Aşgabat şäheri “Arkalaşygyň täze sport mümkinçilikleriniň şäheri” diýlip yglan edildi. Şeýle hem BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan Türkmenistanyň başlangyjy esasynda “Birleşen Milletler Guramasynyň oýunlary” atly Kararnamanyň kabul edilmegem taryhy waka boldy. Bularyň hemmesi Türkmenistan döwletimiziň halkara sport abraýynyň barha ýokary göterilýändigine aýdyň subutnamadyr. Şeýle üstünlikli ýörelge “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany” ýylynda-da rowaçlanýar. Maksat ŞIRIÝEW.  

26
26 30.01.2026
Älemgoşar  derýasy

 KANO-KRISTALES — Kolumbiýada bir derýa bolup, Losado derýasynyň sag goşandydyr. Bu täsin derýa Kolumbiýa döwletiniň merkezi böleginde, And daglarynyň etegindäki Serraniýa-de-la — Makarena milli seýilgähiniň meýdan çäginiň içinden akyp geçýär. Onuň uzynlygy 100 kilometre, ini 20 metre barabardyr.  Tebigatyň bu ajaýyp künjegi 1969-njy ýylda çopanlar tarapyndan açyldy. Bu älemgoşar derýasy dünýäniň iň owadan derýasy hasaplanylýar. Bu derýa “Kristal derýasy” ýa-da “bäş reňkli derýa” diýlip atlandyrylýar. Sebäbi, bu derýanyň düýbünde dürli reňkli suwotularynyň bäş: gyzyl, gök, gara, sary hem-de ýaşyl reňkleri gabat gelýär. Bu reňkler bolsa ýylyň dowamynda howanyň temperaturasyna görä dürli öwüşginleri berýär. Derýanyň reňki esasan kümüşsöw,  ýaşyl reňkde bolýar. Ýylyň yssy wagtlarynda bolsa günüň ýiti şöhlesiniň täsiri netijesinde derýanyň düýbündäki suwotular açyk gyzyl, mämişi reňkli öwüşginleri berýär. Derýanyň mohly hem-de çägesöw ýerlerinde düýbündäki suwotular gara hem-de sary reňklere öwrülýär.  Amazonka jeňňelliginiň barmasy kyn bu gözel künjegi 2009-njy ýyldan başlap Kolumbiýa döwletiniň syýahatçy älemşynaslarynyň iň meşhur mesgenine öwrüldi. Serraniýa-de-la — Makarena milli seýilgähi ÝUNESKO-nyň tebigy gymmatlyklarynyň sanawyna girizildi. Bu ýerden akýan derýanyň suwunyň düzüminde duzlaryň, minerallaryň hiç bir görnüşleri bolmasa-da suwuň içinde balyklaryň bolmazlygy örän täsindir. Derýa suwundaky täsinlikleri esasan ýylyň gurak wagtynda, has takygy, iýun-noýabr aýlary aralygynda synlamak has hem ýakymlydyr. Kano-Kristales derýasynyň ugrunda birnäçe şaglawuklar, aýlawly guýular bolup, ol ýerler syýahatçylaryň iň söýgüli ýerlerine öwrülipdir.  Bu derýanyň akym ugrundaky basgançakly şaglawuklara ýerli ilat «Basgançak»’ diýip at berýär. Derýa boýlaryndaky dag daşlaryndaky gaýalaryň ýüzünde ir döwürlerde ýaşan indeý taýpalarynyň ilatynyň çeken suratlary gabat gelýär.  Dag gerişlerinden akýan bu ajaýyp derýa Ýer togalagynyň gadymylygyndan habar berýär. Bilermenleriň hasaplamalaryna görä, bu derýanyň ýaşy 1 mln. 200 müň ýyla barabardyr. Ekologik taýdan arassa Serraniýa-de-la — Makarena milli seýilgähinde janly organizmleriň 8 görnüşi, süýrenijileriň 43 görnüşi, amfibiýalaryň 10 görnüşi we guşlaryň 420 görnüşi gabat gelýär.  Taýýarlan  Amanmyrat ÝAMADOW.   

29
29 30.01.2026
Sabyr  soňy — sap  altyn

Sabyrlylyk ynsany bezeýän ajaýyp häsiýetleriň biridir. Sabyr, aslynda, çydam edip garaşmak ukybydyr. Bu ajaýyp häsiýet barada akyldar şahyrymyz          Magtymguly Pyragyda şeýle setirler hem bar:         Sabryň bolsa subhan ýeter dadyňa,         Jeňňi-jedel laýyk däldir adyňa. Sabyr-takat bilen baglanyşykly pähimler, paýhasly setirler bilen tanşan her bir adam onuň ynsan durmuşynda ähmiýetiniň örän uludygyna, sabyrly bolmagyň bela-beterlerden goraýan närsedigine has-da oňat göz ýetirýär. Umytly bol, Ýusup dek, Sabyrly bol, Eýýup dek.         *** Bisabyr gul tiz ýolugar belaga, Sabyrly gul dura-bara şat bolar. Magtymguly PYRAGY.         *** Sabyr eden myradyna ýeter.         *** Sabyrlynyň alçasy bişer.         *** Äwmek — şeýtandan, sabyr rahmandan.         *** Sabyr edenler gara dagy ýer eder, bisabyrlar haýyr işi şer eder.         *** Sabyrly sary altyn, saralan ýeter myrada, howlugan ýeter uýada.                  *** Sabyrlylyk haýra getir, bisabyrlylyk şere ýetir.         *** Sabyr soňy — sap altyn.         *** Sabyr ajy, miwesi süýji.         *** Sabyr — sogabyň dogany.         *** Sabyr — müşgil işleriň açary.         *** Sabyr daşy — takat daşy. Toplan  Annamyrat BERDIMYRADOW.  

23
23 30.01.2026
Hemişelik ýatda galan şygyr — ylham ganaty

Ýeller galabilmän ýerde süýrendi.  Magtymguly Pyragy.       *** Öz ýüzüň şöhlesine, belki, özüň-de ýana sen.  Mollanepes.       *** Sylaň bir-biregi wagtyňyz barka, Mümkin... ýene bir sagatdan giç bolar.    Berdinazar Hudaýnazarow.        *** Poeziýa Pyragyň münen atydyr.   Mämmet Seýidow.        *** Diý, keýgim, gudrat bar, jady bar palda, Hudaý-a aldatmaz, meni bir alda.  Atajan Tagan.       *** Biri bir setirmi alsa begenýän, Hakyky şahyry ogurlaýalar.  Atamyrat Atabaýew.      *** Owadan gyzlary halamaýaryn, Olar betbagtlygmy ýadyma salýar.  Nobatguly Rejepow.         *** Damjalar çümmükläp görýär, Akar ýabyň mele suwny.  Atajan Annaberdiýew.       *** Aýdyp ýetişmedik goşgy setirlem, Kepenimden çykar kebelek bolup.   Amandurdy Annadurdyýew.       *** “Ölä aýan, dirä gümän” diýleni, Adam gaýdyşdan soň çyna öwrülýä.   Atda Gurbangeldiýew.        *** Nurgözeliň leblerinde, Diriligiň suwy bardyr.  Gurbandurdy Orazow.       *** Köne suratlary ýyrtmaň, eplemäň, Olar köp zat gürrüň berer geplemän.  Çary Ýegenmyradow.       *** Wah, men bu dünýeden, pany dünýeden, Çözmesi kyn matal bolup geçerin.   Şähribossan  Geldimämmedowa.       *** Käbäm, gül ýüzüňe mähirli garap, Sypaýy bolmagy senden öwrendim.  Bahargül Mejidowa.  Toplan  Atamyrat ŞAGULYÝEW.  

33
33 30.01.2026
Sen garrama, eje jan! (Aýdym)

Maňlaýyňda bar gasyn, Ýok, garrama, eje jan! Dünýe dursa durasyň, Sen garrama, eje jan! Besdir daglaň garrany, Besdir baglaň garrany,  Garrasak biz garraly, Sen garrama, eje jan! Garşylasyn goja dag, Garşylasyn goja bag, Bolup bize arkadag, Sen garrama, eje jan! Dillermizde sena sen, Perzentlerňe pena sen, Meňzeseňem Enä sen, Ýok, garrama, eje jan! Besdir daglaň garrany, Besdir baglaň garrany,  Garrasak biz garraly, Sen garrama, eje jan! Myrat ÖMÜR.  

23
23 30.01.2026
Obada eşiden gürrüňlerimden

 Tolgunmaga, joşmaga ukyply ýürek jerhetden basym saplanýar. Ynsan birek-biregiň agyrysyny, ynjysyny duýmasa, onuň ýüreginden şepagat göterler. Mylaýym söze daş erär. Adam dogduk mekandan örküni üzse-de, ýat toprakda kök urmaz. Alkyş özüne ýol tapar. Durmuş bir joşgunly derýa, ol mydama adamyň göwün islegine görä akyp durmaýar. Goranmak azym urmakdan, zor salmakdan müň paý abraýlydyr. Ýeri gelende ýumşaklyk, sypaýyçylyk pes ýarag däldir. Tilki tüýüni täzelese-de, hilegärligini goýmaz. Ýalyň az bolsa-da, ýalagyň giň bolsun! Güýçliniň synyndan ýapyşma! Gaýgyny wagt kütelder. Tawusyň peri näçe owadan bolsa-da sesi çykanok. Esenmyrat BERDINAZAROW.  

26
26 30.01.2026
Ejem  janyň  erigi

Erigimiz gülläpdir, Görk berip tebigata. Ýaşlyk keşbin telläpdir, Meňzäp ajap sungata. Bu gözel görküň bilen, Meni heýjana salýaň. Ýaz pasly durkuň bilen, Ýaşlygyňa dolanýaň. Ojagmyzy saýalap, Ejem jany ýatladýaň. Sen yssy mähriň bilen, Ýaşlygyma ätledýäň. Biz obada ýaşaýardyk. Maşgalamyz uludy. Ejem, kakam, dokuz sanam dogandyk. Öýümiziň töweregi bag-bakjalykdy. Howaýy üzümleriň dalbarlary jaýymyzyň daşyna bürenip durdy. Mellegimizde alma, şetdaly, garaly, injir, saraly, nar ýaly miweli agaçlar ösüp otyrdy. Öýümiziň arka tarapynda  bir düýp erik agajy bardy. Ol her ýyl beýleki agaçlar ýaly bol hasyl berýärdi. Meniň özümden uly üç erkek, birem aýal doganym bardy. Agalarymyň ikisi öýlenendi. Ejem jan şol erik agajynyň saýasynda  ýüpden sallançak gurap, agtyklaryny hüwdüläp ýatyrardy. Köplenjem, gapdalda duran ojakda unaş bişirerdi. Men ol wagtlar mekdep okuwçysydym. Her gün mekdepden gelenimde ejem jan şol erigiň saýasynda agtyklaryny daşyna üýşürip, güýmäp, sallançak üwräp oturardy. Men şol pursatlary şeýle hezil, ýakymly görýärdim. Men ejem janyň ýanynda oturyp naharlanýardym. Onuň  şol erik agajynyň saýasynda bişirýän unaşlarynyň tagamy üýtgeşikdi. Şol pursatlar hakydamdan çykanok. Häzirem çagalygymy ýatlasam, şol pursatlar göz öňümde kino lentasy ýaly janlanýar. Aradan ýyllar geçdi. Hemmämiz  öý-işik bolup, ene höwürtgämizden uçup, durmuş ýoluna gaýtmaly bolduk. Ejem jan aradan çykandan soň, mellegimizdäki baglaryň hersi bir bahana bilen gurap başlady. Soň bir baramda seretsem, beýleki agaçlaryň birem ýok. Diňe şol erik agajy otyr. Men onuň ýanyna bardym. Çagalyk döwrüm, ejem janyň unaşy, sallançagy, töweregi jagyl-jugully ala-ýaz bolup oturşy, men okuwdan gelemde «Gyzym, geldiňmi?» diýip nahar guýup berşi göz öňüme geldi. Damagym doldy. Kellämde bolsa: «Näme üçin hemme agaçlar gurap, sen galdyň, ejem janyň erigi?” diýen pikir at salýardy.  Men erige ýüzlenýärin: «Diýmek, seni ejem janyň mähri gandyrypdyr. Saňa-da şol pursatlar ýaran bolmaly. Sen şol wagtlar ejem janyň mährinden güýç alyp, şonuň täsirinden çykyp bilen dälsiň?! Sen ýene şol döwri küýseýänsiň, şol ajaýyp günleriň gaýdyp gelerine garaşýansyň! Şeýle dälmi? Diýmek, senem meniň bilen dertdeş ekeniň!» Aradan esli wagt geçensoň baryp görsem, erik agajynyň ugry ýokdy. Ol güllemändirem, birlän-ikilän şahasam gurapdyr. Ol sus görünýärdi, meniň oňa nebsim agyrdy. Görüp otursam, ol soňky iki ýyl miwe-de bermändir. Men ony sypalap, ýüzlendim: «Sen ýeke galypsyň, ýekesireýäňmi? Men seniň ýürekdeşiň! Men saňa ejem janyň mähir berşi ýaly ýyly mähir bermäge çalşaryn. Ýygy-ýygy geler duraryn. Senem ýaňadan güýç-gurbat tap-da, gülle, ýaşa, başardygyňdan miwe ber! Güllemeseň, miwelemeseň seniňem ýok bolaryňdan gorkýan!”. Soň men ejem janyň eriginiň ýanyna gatnawymy kesmedim... Bu gün men ýene dogduk mekana bardym. Ýene şol maňa mähriban, maňa ýakymly erik agajy bilen ýüzbe-ýüz durun. Ol ýapraklaryny ýazyp, şeýle bir gülläpdir, onuň gül-pürçük bolup oturşyna ýürekden begendim. Ol bol miwe-de berdi. Bu erik agajy meniň üçin bir gyzykly kitap ýalydy, mukaddesdi, mähribandy, ýaşlygymy, ejem jany ýatladýan eserdi. Ömrümdäki mukaddeslikleriň biri-de sensiň, eý, erik agajy! Mähriban käbämiň mähri siňeni üçin bolsa gerek, sen gözüme, diýseň, yssy görünýäň! Sen meniň ýüregimde täsin duýgy döredip bilen ezizlik! Ejem janyň keşbi saňa siňipdir, Gyzykly günleriň barysy sende. Geçen günler taryh bolup dymyp dur, Dogduk mekanymyň manysy sende. Durmuş dowam edýär, ýaşa sen, gülle, Döwletli ojaga sensiň geregim. Ömrümiň parçasy, waspyň bar dilde, Ejem janyň mähri siňen erigim. Oguljemal SARYÝEWA.  

27
27 30.01.2026
Türkmen medeniýetiniň baýlygy

Türkmen halkynyň arkama-arka dowam edip, nesilden-nesle geçip gelýän gadymy hem baý sungaty bar. Türkmeniň asyrlarboýy kemala gelen milli aýratynlyklarynyň biri hem gelin-gyzlaryň ýerine ýetirýän el keşdeleridir. Halkymyz gadymdan bäri öz sungatyna sarpa goýup gelýär. Şolaryň arasynda ýüzlerçe ýyllardan bäri däp bolup gelýän iş gelin-gyzlarymyzyň el keşdesidir.  Bu sungat diňe bir owadan nagyşlardan ybarat bolman, eýsem, türkmenleriň dünýägaraýşyny, ruhy mirasyny, ajaýyp ýaşaýyş-durmuş pelsepelerini özünde jemleýär. Türkmen halkynyň ruhy dünýäsini, edep-terbiýesini we zenan maşgalasynyň ussatlygyny görkezýän örän baý sungat görnüşidir. El keşdeleri türkmen zenanynyň döredijiliginiň, sabyrlylygynyň we yhlasynyň nyşany bolup, ençeme asyrlardan bäri gymmatyny ýitirmän gelýär. El keşdeleriniň döreýşi gadymy döwürlere uzap gidýär. Gyz  maşgalanyň öýde öwrenen el işleri onuň geljekdäki öý-ojagyna taýýarlygyny görkezýär. Türkmen zenanynyň elinden çykýan her bir  nagyş — bu rowaýat, bir pikiriň şekili, bir duýgynyň ýüze çykmasydyr. Keşdeler  gelin-gyzlaryň ukybynyň we çeperçiliginiň nyşanydyr,  maşgala medeniýetiniň dowamydyr,  milli lybasymyzyň aýrylmaz bir bölegidir.  Ene-mamalarymyzyň bize ýetiren türkmen medeniýetiniň baýlygy bolan el keşdelerine uly hormat goýup, geljek nesillere ýetirmek her bir türkmen zenanynyň borjudyr. Türkmen halkynyň mirasynyň, sungatynyň ösmegi üçin taýsyz tagallalary edýän, olary dünýä ýüzüne ýaýratmaga goldaw berýän Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly           Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, ömürleri uzak bolsun! Gültäç YBRAÝYMOWA.  

30
30 30.01.2026
Ajaýyp şygara bagyşlanyldy

Ýakynda  etrap häkimliginiň mejlisler zalynda ýylyň şygary mynasybetli «Hemişelik Bitaraplygymyzyň we parahatçylygymyzyň özeni — Garaşsyzlyk göz guwanjymyz» ady bilen wagyz-nesihat çäresi geçirildi. Etrap häkimliginiň we TKA-nyň etrap birleşmesiniň bilelikde guramagynda geçirilen bu çärä etrabyň jemgyýetçilik guramalarynyň işgärleri we işjeň agzalary, bilim ulgamynyň wekilleri we mährem eneler gatnaşdylar.  Çärede etrabyň Hasyl geňeşliginiň ýaşaýjysy, Türkmenistanyň «Zenan kalby» ordeniniň eýesi Ogulgerek Şakulyýewa, etrap häkimliginiň bölüm müdiri, etrap zenanlar bölüminiň başlygynyň orunbasary Aýsoltan Ymamgulyýewa, etrapdaky daşary ýurt dillerine ýöriteleşdirilen 33-nji orta mekdebiň mugallymy, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty Akmuhammet Bekmyradow çykyş etdiler. Çykyşlarda «Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany» ýylynyň syýasy we taryhy ähmiýeti, hormatly Prezidentimiziň alyp barýan içeri we daşary syýasaty netijesinde bedew batly Watanymyzda gazanylýan beýik ösüşler, ýetilýän belent sepgitler barada giňişleýin gürrüň edildi.  Wagyz-nesihat çäresinde çykyş edenler parahat ýurdumyzda bagtyýar durmuşda ýaşamaga, yhlasly zähmet çekmäge ähli mümkinçilikleri döredip berýän türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyza, hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyza egsilmez alkyş aýtdylar. Myratly AMANNAÝEW.  

29
29 30.01.2026
Saýlawlara guramaçylykly taýýarlyk görülýär

Ýakynda  “Mary” myhmanhanasynyň mejlisler zalynda Türkmenistanda täze döredilen etraplaryň halk maslahatlarynyň agzalarynyň hem-de Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň ygtyýarlyk möhletinden öň çykyp giden welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we geňeşleriň agzalarynyň 2026-njy ýylyň  29-njy martynda geçiriljek saýlawlaryna guramaçylykly taýýarlyk görmek maksady bilen okuw-maslahaty geçirildi.  Okuw-maslahatyna Türkmenistanda saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi saýlaw toparynyň edarasynyň wekilleri, welaýat, etrap, şäher, okrug we etrapdaky şäher, şäherçe geňeşlik saýlaw toparlarynyň başlyklary, syýasy partiýalaryň, welaýat, etrap, şäher komitetiniň  ýolbaşçylary gatnaşdylar.  Maslahaty Merkezi saýlaw toparynyň kätibi Amangeldi Annadurdyýew alyp bardy. Okuw-maslahatynda welaýat saýlaw toparynyň başlygy Jennet Halmyradowa, welaýat häkimliginiň wekili Tirkiş Amannaýew çykyş etdiler. Çykyşlarda welaýatymyzda täze döredilen Oguzhan etrabynyň halk maslahatynyň agzalarynyň şu ýylyň 29-njy martynda geçiriljek saýlawlary boýunça döredilen saýlaw okruglarynyň belgileri we araçäkleri barada giňişleýin düşündirildi. Şeýle-de, saýlawlaryň guramaçylykly geçirilmegine ykjam taýýarlyk görmek hakynda gürrüň edildi.  Aýparça AKYMOWA.  

65
65 30.01.2026
Işjeň häsiýete eýe boldy

      Sakarçäge etrap häkimliginiň, kärdeşler arkalaşyklarynyň etrap birleşiginiň we etrabyň beýleki jemgyýetçilik guramalaryň bilelikde  gurnamagynda “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan – bedew batly at-myradyň  mekany” ýyly bilen baglanşykly geçiren maslahaty işjeň häsiýete eýe boldy. Bu maslahata etrabyň ýaşuly nesilleri, mährem eneler, jemgyýetçilik guramalarynyň işjeň agzalary, bilim, saglygy goraýyş, medeniýet ulgamlarynyň işgärleri gatnaşdylar. Maslahatda çykyş eden adamlar Hormatly Prezidentimiziň parasatly ýolbaşçylygynda döwletimiziň beýik ösüşlerini alamatlandyrýan şöhratly ýylymyzda gazanylýan üstünlikler agzybir we merdana halkymyzy has-da buýsandyrýar. Taryhy wakalara beslenip, belent şygar astynda badalga alan ýylymyz arzuwlaryň hasyl bolýan, maslahatlarymyzyň myrat tapýan ýyly bolar –diýlip buýsanç bilen bellediler. Şöhratly ýylymyzyň bedewler bilen baglanşykly atlandyrylmagynyň hem uly manysy bar. Uçar ganatly bedewlerimiz halkymyzyň milli buýsanjydyr,-diýlip maslahatdaky çykyşlarda nygtaldy. Bu ýylyň  “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan – bedew batly at-myradyň mekany” diýlip atlandyrylmagy mynasybetli geçirlen maslahatyň dowamy etrabyň medeniýet we sungat işgärleriniň aýdym-sazly çykyşlary bilen utgaşdy.Medeniýet işgärleriniň bedew bady bilen öňe barýan Türkmenistan döwletimizi, Hormatly Prezidentimiziň alyp barýan rowaç işlerini wasp edip ýerine ýetiren çykyşlary Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyza hem-de Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyza alkyş sözleri bolup ýaňlandy. Çarymuhammet Saparow.

33
33 28.01.2026
Şanly senäniň buýsanjy

Köp asyrlyk geçmişi şan-şöhratly gadymy halkymyz Watan goragyny mukaddes borç hasaplap, ene topragymyzyň her daban ýeri üçin gan döküp, gorap gelipdir. Merdana pederlerimiziň Watan goragyndaky nusgalyk ýol-ýörelgeleri mynasyp dowam etdirilýär. Bu ýörelge Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň ýyllarynda aýratyn many-mazmuna eýe bolýar. Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlaryny mynasyp dowam edýän hormatly Prezidentimiz Arkadagly  Gahryman Serdarymyzyň baştutanlygynda Watan goragçylary hakda ägirt uly işler durmuşa geçirilýär. Indi her ýylyň 27-nji ýanwarynda Watan goragçylarynyň gününiň giňden bellenilip geçilmegem asylly däbe öwrüldi. Şu günler bolsa, “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany” diýlip yglan edilen ýylymyzda Watan goragçylarynyň gününiň baýramçylyk dabaralarynyň ýaňy belentden ýaňlanýar. Şu sene mynasybetli baýramçylyk çäreleri giň gerime eýe bolýar. Watan goragçylarynyň gününiň öňýanynda Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň welaýat polisiýa müdirliginiň işgärleri üçin täze döwrebap ýaşaýyş jaýynyň açylyp, ulanylmaga berilmegi şanly senäniň dabarasyna dabara goşdy. Dört gatly, 24 öýli täze ýaşaýyş jaýynda onuň ýaşaýjylary üçin ähli amatlyklar döredilipdir. Gurluşyk işleriniň ýokary hilli ýerine ýetirilip, giň we ýagty otaglaryň zerur durmuş enjamlary bilen üpjün edilendigi baýramçylyk gününde guwanç duýgusyny döredýär. Her ýylda Watan goragçylarynyň gününiň dabaraly bellenilip geçilmegi halkymyzyň parahat, asuda durmuşynyň goragynda sak durýan merdana goragçylarymyza goýulýan belent sarpadan nyşandyr. Watan goragçylarymyza şanly sene mynasybetli ýaňlanýan gutlaglar baýramçylyk dabaralarynyň şatlygyna şatlyk goşýar. Baýram AMANOW.  

71
71 28.01.2026
Ösüşlere beslenýän, bedew batly at-myratly Watanym

   Garaşsyz, Baky Bitarap Türkmenistan – bedew batly at – myradyň mekany” ýyly mynasybetli Türkmenistanyň Kärdeşler Arkalaşyklarynyň Mary welaýat birleşmesiniň gurnamagynda duşuşyk geçirilip, ol ,,Ösüşlere beslenýän, bedew batly at-myratly Watanym” diýlip atlandyryldy. Duşuşygyň dowamynda çykyş edenler Hormatly Prezidentimiziň parasatly ýolbaşçylygynda bedew bady bilen öňe barýan berkarar Watanymyzda ýyndamlygyň, maksada okgunlylygyň, çydamlylygyň kämil nusgasy hasaplanýan ahal-teke bedewlerimize goýulýan hormatyň belentdigini aýratyn bellediler. Çykyş edenler Ynsan gylykly türkmen bedewlerimiziň ähli döwürlerde milli buýsanjymyz, baýlygymyz, göz-guwanjymyz, türkmen halkynyň ygrarly ýoldaşy, ýakyn syrdaşy bolup gelendigi Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ýazan eserlerinde hem aýratyn bellenilip geçilýär – diýip buýsançly bellediler. Duşuşyga gatnaşanlar halkymyzy bagtyýar durmuşda ýaşadýan türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyza hem-de Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyza alkyş sözlerini beýan etdiler.  Toýmyrat Gurbanow.

66
66 28.01.2026
Aýdym-sazly dabara

2026-njy ýylyň ýurdymyzyň jemgyýetçilik, syýasy durmuşynda “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan – Bedew batly at-myradyň mekany” diýip atlandyrylmagy mynasybetli geçirilýän maslahatlardyr, dabaralar giň gerime eýe bolup, şeýle dabraly maslahatlaryň biri hem Türkmenistanyň Döwlet Energetika Instituty we Kärdeşler Arkalaşyklarynyň Mary welaýat birleşmesi bilen bilelikde institutyň dabaralar jaýynda “Ösüşlere beslenýän bedew batly Watanym”  ady bilen geçirildi. Aýdym-sazly dabaraly maslahata Kärdeşler Arkalaşyklarynyň işgärleri we işjeň agzalary hem-de bagtyýar talyp ýaşlar gatnaşdylar. Bu ýerde çykyş edenler ýurdumyzyň ösüşleri, geçen 2025-nji ýylda gazanylan üstünlikler, ýylyň şanly şygarynyň taryhy ähmiýeti, halkymyzyň köp asyrlyk taryhynda hem türkmen atlarynyň uly orny eýeländigi, onyň bütin dünýäde şan-şöhraty, meşhurlygy we häzirki günimizde-de bu milli gymmatlygymyza uly sarpa goýulýandygy dogrusynda täsirli gürrüňler etdiler. Maslahatyň dowamy institutyň “Kuwwat”aýdym-saz toparynyň ýerine ýetiren çykyşlaryna utgaşyp, onda ýylyň şanly şygaryna bagyşlanan, asuda, abadan Watanymyzy, ajaýyp zamanamyzy wasp edýän aýdymdyr-sazlar ýerine ýetirildi. Dabara gatnaşanlar halkymyzyň bagtyýar durmuşy ugrynda taýsyz tagallalary edýän Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyza, Milli Liderimiz Gahryman Arkadagymyza çäksiz hoşallyklaryny we alkyşlaryny beýan etdiler. Azat Beglanow.

34
34 26.01.2026
Täze ýylda öňümizde täze wezipeler durýar

Hormatly Prezidentimiziň “Watan diňe halky bilen Watandyr! Döwlet diňe halky bilen döwletdir!” diýen şygaryna eýerýän türkmen halky ýagşy umyt-arzuwlar   bilen “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany” diýlip yglan edilen täze ýyla ynamly gadam basdy.  Elbetde, täze ýylda öňümizde täze, has jogapkärli wezipeler durýar. Şol wezipeler bolsa Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanymyzy syýasy, ykdysady, durmuş we medeni taýdan durnukly ösdürmegi nazarlaýar. Şol möhüm wezipelerde döwletimiziň kanunçylyk-hukuk binýadyny döwrebaplaşdyrmak, döwletiň konstitusion gurluşynyň esaslaryny pugtalandyrmak we döwleti dolandyrmagyň demokratik esaslaryny mundan beýläk-de kämilleşdirmek uly orny eýeleýär. Milli kanunçylygymyzy ösüşli döwrüň talaplaryna laýyklykda döwrebaplaşdyrmak bilen birlikde, kanunlaryň gyşarnyksyz berjaý edilmegini üpjün etmek derwaýys bolup durýar. Täze ýylymyzda-da bular babatda netijeli işleri üstünlikli dowam etdiriljekdigi guwandyrýar. Gülşat MERGENOWA.

54
54 20.01.2026
Ýyllary ýyllardan zyýada Diýar

Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň parasatly baştutanlygynda türkmen  ili “Garaşsyz,  baky  Bitarap Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany” diýlip yglan edilen ýyly ilkinji günlerinden zähmet ýeňişleri bilen şöhratlandyrmak ugrunda döredijilikli zähmet çekýär. Täze ýylymyzyň her bir güni şanly wakalara beslenýär. Aýratynam, mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 35 ýyllygynyň giňden baýram ediljek uly toýunyň buýsanjy il-günümizde ýokary ruhubelentligi döredýär.  Döwlet Baştutanymyzyň taýsyz tagallalary bilen Garaşsyz, Bitarap döwletimizi ähli ugurlar boýunça okgunly ösdürmekde bitirilýän işler giň gerime eýe bolýar. Şeýle döwlet ähmiýetli, il-gün bähbitli tutumly işlere goşantly bolmak her birimiziň jana-jan borjumyzdyr. Täze ýylyň baýramyny şowhun-şagalaň   bilen   toýlan  il-günümiz “Garaşsyz, baky Bitarap  Türkmenistan — bedew batly at-myradyň mekany” diýlip atlandyrylan täze ýyla gadam basdy. Ýurdumyzyň ähli künjeginde bolşy ýaly, etrabymyzyň bazarlarynda we dükanlarynda haryt bolçulygynyň döredilendigi Täze ýyl baýramynyň dabarasyna dabara goşdy. Biz ýaňy başlanan ýylymyzda-da ilata edilýän söwda hyzmatynyň hilini ýokarlandyrmak maksady bilen degerli işleri durmuşa geçirýäris. Saparmyrat ÇARŞAKOW.  

47
47 20.01.2026
Etrap Zenanlar bölüminde

Türkmenistanyň Zenanlar birleşiginiň Mary welaýat Murgap etrap Zenanlar bölüminiň maslahaty geçirilip, oňa etrabyň ilkinji Zenanlar  guramalarynyň wekilleri we işjeň agzalary gatnaşdylar. Ýygnagyň gün tertibi boýunça birnäçe meselelere seredilip, onuň dowamynda guramanyň hasabat döwründe edilen işlerine seljerme berildi we derňew toparynyň hasabaty diňlenildi. Şeýle hem bu ýerde Zenanlar guramasynyň etrap bölümleriniň täze düzümi tassyklanyldy. Ýygnaklarda edilen çykyşlarda 2026-njy “Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan-bedew batly at-myradyň mekany” ýylynda guramanyň öňünde durýan wezipeler boýunça hem giňişleýin pikir alşyldy. Hormatly Prezidentimiziň zenanlara goýýan hormat sarpasy, olaryň jemgyýetçilik çärelerine bolan işjeňligini ösdürmekde alnyp barylýan işler dogrusynda-da bu ýerde çykyş edenler aýratyn nygtap geçdiler.    Dursun Ilbegiýewa.

1252
1252 11.05.2025
Bahar paslynyň ajaýyp gözelligi

Bahar paslynyň ajaýyp gözelligi

1029
1029 11.05.2025
Fotoreportaj: Futbol boýunça Türkmenistanyñ çempionaty 12-nji tapgyr Altyn Asyr - Merw

Fotoreportaj: Futbol boýunça Türkmenistanyñ çempionaty 12-nji tapgyr Altyn Asyr - Merw

1295
1295 11.05.2025
Fotoreportaj: Futbol boýunça Türkmenistanyñ çempionaty Merw 1-1 Altyn Asyr

Fotoreportaj: Futbol boýunça Türkmenistanyñ çempionaty Merw 1-1 Altyn Asyr

1189
1189 04.05.2025
Fotoreportaž: Mary welaýaty: Çagalary goramagyň halkara güni mynasybetli geçirilen dabaralardan pursatlar

Fotoreportaž: Mary welaýaty: Çagalary goramagyň halkara güni mynasybetli geçirilen dabaralardan pursatlar

1174
1174 03.05.2025
Fotoreportaž: Mary welaýatynda Bütindünýä welosiped güni bellenilip geçildi.

Fotoreportaž: Mary welaýatynda Bütindünýä welosiped güni bellenilip geçildi.

1310
1310 02.05.2025
Fotoreportaž: Mary welaýaty: Türkmenistanyň ÝUNESKO agzalygyna kabul edilmeginiň 30 ýyllygyna bagyşlanan dabaralardan pursatlar.

Fotoreportaž: Mary welaýaty: Türkmenistanyň ÝUNESKO agzalygyna kabul edilmeginiň 30 ýyllygyna bagyşlanan dabaralardan pursatlar.

986
986 01.05.2025
Fotoreportaj: DÇ-2026 saýlama tapgyry Türkmenistan 0-1 Eýran yslam respublikasy

Fotoreportaj: DÇ-2026 saýlama tapgyry Türkmenistan 0-1 Eýran yslam respublikasy

1178
1178 12.04.2025
Fotoreportaj: Mary şäheriniň Çagalar çeperçilik mekdebiniň okuwçylarynyň işleri

Fotoreportaj: Mary şäheriniň Çagalar çeperçilik mekdebiniň okuwçylarynyň işleri

Mahabat

Copyright © merw-news.com 2026 | Ähli hukuklar goragly.